İçeriğe geç
bulvebil
Adana

Antik kent · Düzce

Prusias ad Hypium

Prusias ad Hypium
Fotoğraf: Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0

Prusias ad Hypium (Grekçe: Προῦσα πρὸς τῷ Ὑππίῳ ποταμῷ), antik Bitinya bölgesinde yer alan, sonraki dönemlerde ise Geç Roma eyaleti Honorias'ın sınırları içinde bulunan tarihî bir kenttir. Günümüzde Türkiye’nin Karadeniz bölgesinde yer alan Düzce ilinin Konuralp Mahallesi sınırlarında bulunur. “Batı Karadeniz’in Efes’i” olarak anılan kent, Türkiye’nin önemli arkeolojik alanlarından biridir. MÖ 3. yüzyılda Bithynia Kralı I. Prusias tarafından ele geçirilmiş ve imar görmüştür. Kent, Roma döneminde önemli bir şehir hâline gelmiş ve özellikle MS 1–3. yüzyıllar arasında en parlak dönemini yaşamıştır. MS. 4. yüzyılda, Honorias eyaletindeki Claudiopolis (Bolu) metropolitliğine bağlı bir suffragan (yardımcı) piskoposluk merkezi hâline gelmiştir. Bitinya Kralı I. Prusias tarafından fethedilmeden önce, yerleşim Cierus veya Kieros (Grekçe: Κίερος) adını taşımakta ve Heraclea Pontica (Karadeniz Ereğlisi) kent devletinin egemenliği altında bulunmaktaydı. Antik tarihçi Photius, kentin Kieros adını, hemen yanı başından akıp giden nehir sebebiyle aldığını kaydetmektedir. "Hypium kıyısındaki Prusias" anlamına gelen ad, kıyısına kurulu olduğu ve o devirde "Hypios Nehri" denen Melen Çayı'ndan almıştır. 2013 yılından itibaren Konuralp Müzesi ile Düzce Üniversitesi Arkeoloji Bölümü, kazı çalışmalarını sürdürmektedir.[1]

Konum

Prusias ad Hypium Antik Kenti, antik dönemde "Hypios" olarak anılan sıra dağların bir parçası olan, Düzce Ovası’na hakim konumda olan bir tepe üzerinde, Hypium’un kıyısında kuruludur.

Tarihçe

Antik kaynaklarda adından pek fazla söz edilmeyen bir kenttir. Bu antik yerleşim hakkında bilgiler Herakleia Pontikli yerel tarihçi Memnon'un Peri Herakleias adlı eserinden edinilmektedir. Memnon, M.Ö. 279 yılında Prusias’ın, "Kieros" adıyla, Herakleia’ya bağlı bir koloni kenti olduğu bilgisini aktarmıştır.

Bithynia Kralı l. Prusias, Kieros'u ele geçirip kente ismini vermiştir. Kral Prusias'ın ismini verdiği diğer kentlerin birbiri ile karışmaması için kente Prusias ad Hypium (Hypios kıyısındaki Prusias) denmiş, diğerleri Prusias ad Olympum (Olympos Dağı Kenarındaki Prusias) ve Prusias ad Mare (Deniz kenarındaki Prusias) şeklinde isimlendirilmiştir. Kent, M.Ö. 74 yılında vasiyet yoluyla Roma İmparatorluğu'na devredildi. Prusias ad Hypium halkının en önemli gelir kaynaklarının başında tarım geliyordu. 1. yüzyılın sonlarına doğru kentin önemli bir ticari hamle gerçekleştirdi. İmparatorluğun merkezinden doğuya giden ana yollardan biri üzerinde olması ve Karadeniz'e yakın konumu nedeniyle gelişip zenginleşti. Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait sikkelerde görülen tasvirler, nehir taşıtları yoluyla mallarını farklı pazarlara ulaştırdığını işaret etmektedir. 2. yüzyılda Hadrianus, Caracalla ve Elagabalus gibi Roma İmparatorları kenti ziyaret ettiler ve kent gelişti ve kentte tiyatro gibi kamu yapılarının yapılmaya başladı.

Yerleşimin yaşanan ekonomik sarsıntılarla birlikte 3. yüzyılın sonuna doğru küçülmeye ve önemini kaybetmeye başladığı düşünülür. Geç Roma döneminde Hristiyanlaşmaya başladı ve bir piskoposluk kuruldu. Yerleşim, 14. yüzyılda Osmanlılar tarafından fethedildi. Osmanlı döneminde "Konuralp", "Üskübü" ve Cumhuriyet Dönemi’nden günümüze yeniden "Konuralp" olarak adlandırıldı. Antik kentten günümüze iyi korunmuş bir Roma tiyatrosu (yaklaşık 10.000 kişilik), su kemerleri, sur kalıntıları, bir Roma köprüsü ve agora gibi yapılar bulunmaktadır. 19. yüzyılda yöreyi ziyaret eden seyyahlar antik kalıntıların belgelenmesini sağladılar. Kent, 1978'de I. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiş; 2013'te e I., II. ve III. derece arkeolojik sit alanlarına ayrılmış ve I. Derece Arkeolojik Sit Alanı içerisinde yer alan tiyatro, surlar, atlı kapı, su kemerleri, Roma köprüsü ve mozaik alanı tescillenerek koruma altına alınmıştır. Sistemli kazı çalışmaları ise 2019 yılından bu yana sürmektedir. Orijinali İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen Tike Heykeli, Konuralp Müzesi ile Bolu ve İstanbul'daki müzelerde sergilenen pek çok eser bu kazılarda elde edilmiştir. Ayrıca Bitinyalılar devrinde (yaklaşık M.Ö. 1200-700) Düzce Ovası'nın büyük bir kısmının bataklık hâlde olduğu bilinmektedir. Bölge, Kuvaterner boyunca göl-bataklık sazlıkları ve taşkın ovanın biriktirdiği tortuların bir havzasıydı. Bitinyalılar zamanında bu bataklık yer, Romalılar devrinde (M.Ö. 74 yılında Roma'ya geçtikten sonra) ıslah edilerek tarıma elverişli hâle getirilmiştir. Bu çalışmalar sayesinde alan iskan edilmeye ve tarımsal faaliyetler (özellikle üzüm, tahıl) gelişmeye başlamıştır. Roma döneminde bu bataklık ıslahı ile bölgenin önemi artmış ve ekonomik açıdan önemli bir bağlantı kurulmuştur.

Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.

Konum ve yol tarifi

Düzce'da gezilecek diğer yerler

Müze · Düzce

Konuralp Müzesi

Konuralp Müzesi, Düzce'nin Konuralp mahallesinde bulunan Prusias ad Hypium antik kentinde ortaya çıkarılan arkeolojik buluntuları ve yörenin kültürel mirasını…

Foto: Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0

Şelale · Düzce

Samandere Şelalesi Tabiat Anıtı

Samandere Şelalesi Tabiat Anıtı, Düzce ilinin merkez ilçesine bağlı Samandere köyünde bulunan Samandere Şelalesi'nin bulunduğu alan. Düzce'nin 26 km…

Foto: Hamdigumus, CC BY-SA 4.0

Kale · Düzce

Akçakoca Kalesi

Akçakoca Kalesi (Ceneviz Kalesi), Düzce ili, Akçakoca ilçesinde bulunan tarihî kale. Şehir merkezinin 3 km kadar batısında, yüksek bir falezin kıyısında inşa…

Foto: Acar54, CC BY 2.5

Cami · Düzce

Akçakoca Merkez Camii

Akçakoca Merkez Camii Düzce'nin Akçakoca ilçesinde yer alan ve de Selçuklu Kıl Çadırları'ndan esinlenerek tasarlanmış bir çatı örtüsüne sahip olan bir…

Foto: tomislav medak, CC BY 2.0

Antik kent · Düzce

Lillium

Lillium veya Lilion (Grekçe: Λίλλιον) veya Lileon veya Lileum (Λιλεόν) ya da Lilaeus veya Lilaios (Λίλαιος), antik Bitinya'nın Karadeniz kıyısında, Dia'nın 40…

Yorumlar (0)

Misafir olarak yazıyorsun · Giriş yap ya da bilgilerini yaz.

Yorumlar editör onayından sonra görünür.

Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.